podeli
Mošti Svetog kneza Lazara u manastiru Ravanica. (Foto: svetosavlje.org)

Oni su vladali našim narodom, oni su mu gradili ime, oni su pronosili njegovu slavu svetom. Njihovi kultovi postoje vekovima, i niko i ništa nije moglo da ih uništi. Njihovi ostaci su i dalje tu, samo mi to ne znamo. Oni nas i dalje gledaju

SVETI JOVAN VLADIMIR

Ovo je još jedan od onih, od velike većine ljudi, zaboravljenih vladara koji su carevali srpskim zemljama pre Stefana Nemanje. Bio je knez Duklje od 998. godine i de fakto car Srbije, odnosno gospodar nad ostalim njenim kneževima.

Rođen je u jednom debarskom selu udaljenom dva i po dana hoda od Elbasana, u sadašnjoj Albaniji, gde je podigao i manastir koji Albanci zovu Sin-Đon, jer su tako zvali i njega. Vizantinci su tvrdili da je bio dobar, mudar, pravedan, miroljubiv i pravi svetitelj. Ubijen je na Prespi 22. maja 1015. godine, dok se molio, na prevaru, od strane Bugara.

Danas počiva u manastiru kod Elbasana, koji je sagradio gospodar Albanije Karlo Topija godine 1381. Iako je sahranjen sa drvenim krstom koji je držao u ruci u momentu ubistva, ova relikvija se sada nalazi posedu porodice Andrović iz sela Velji Mikulići, na putu između Bara i Ulcinja. Srbi iz ovog mesta svake godine na Duhove u svečanoj povorci idu noseći ovaj krst na planinu Rumiju, gde se mole Bogu i Svetom Jovanu Vladimiru.

Krst Svetog Jovana Vladimira tokom službe na Rumiji. (Foto: Wikipedia/svetigora.com)

Njegov kult postoji od trenutka njegove pogibije, a jednako ga štuju i pravoslavci, i katolici i muslimani. Daleko je izraženiji kod pravoslavnih Albanaca nego kod Srba, sa izuzetkom Crnogoraca.

KRALJ MIHAILO VOJISAVLJEVIĆ

Bio je sin kneza Duklje Stefana Vojislava, i prvi srpski vladar koji je poneo zvanje kralja, nakon što je krunu primio iz Rima, kao i Stefan Prvovenčani. Ovo se desilo 1077. godine, kada je vlast nametnuo svim ostalim srpskim kneževinama i ponovo ujedinjenoj Srbiji vratio status regionalne sile, ujedno zauzevši Dubrovnik.

Vođe slovenskog ustanka u Pomoravlju tražile su od njega da im pošalje jednog svoga sina da ga proglase za cara, što su i uradili sa Bodinom, koga su proglasili za cara Bugarske. Međutim, nakon sloma ustanka, Bodin je zarobljen i utamničen u Antiohiji odakle ga je oslobodio Mihailo potplativši mletačke trgovce koji su iskoristili ulične nemire između Grka i Jermena. Održavao je prisne veze sa Normanima.

Portret Mihaila Vojisavljevića iz njegove zadužbine u Stonu. (Foto: Wikipedia Commons/Carski)

Vladao je 35 godina, i verovatno je umro neposredno nakon 1081. godine. Sahranjen je, prema “Letopisu popa Dukljanina”, u manastiru Svetog Srđa i Vaha na reci Bojani, u blizini Skadra, u kojoj su sahranjeni i Bodin i njihovi potomci Vladimir i Gradihna. Ova svetinja, koju su svojevremeno obnavljali naša kraljica Jelena Anžujska i njeni sinovi, kao i kralj Milutin, danas je u ruševinama, a reka je delimično odnela njen oltarski deo i dobar deo naosa, pa nije arheološki istraživana. Ipak, ako se zadesite u njenoj blizini, možete izdvojiti vreme da odate počast prvom Srbinu koji je sebe titulirao kao kralja, iako se ne zna gde se tačno grob u crkvi nalazi.

SVETI SIMEON MIROTOČIVI, STEFAN NEMANJA

Obnovitelj Srbije, veliki župan, rođen je verovatno 1113. godine u Ribnici pored Podgorice kao najmlađi sin župana Zavide. Na vlast je došao 1168. godine nakon unutar-dinastičkog rata sa svojom starijom braćom, a vladao je sve do 1196. godine, kada je vlast preneo srednjem sinu Stefanu.

Umro je 1200. godine, kao monah u manastiru Hilandar. Sveti ga je Sava, njegov najmlađi sin, preneo u carsku lavru Studenicu i položio u ćivot 19. februara 1208. godine; ovo se dogodilo osam godina nakon njegove smrti, nakon što je otvoren grob i u njenu pronađeno netaknuto telo iz koga je teklo miro i širio se svetački miris. I danas počiva u Studenici, gde ga možete posetiti i pokloniti se njegovim moštima.

Ikonostas manastira Studenica sa sarkofagom u kome se nalazi telo Stefana Nemanje. (Foto: manastir-lepavina.org)

U Hilandaru još uvek postoji loza koju je zasadio Sveti Simeon, dok je u Studenici uvenula; na mestu gde se nalazila postavljena je 1419. godine mermerna ploča. Narod veruje da zrno ovog grožđa iz Hilandara uz post i molitve Svetom Simeonu pomaže nerotkinjama da dobiju potomstvo.

SVETI SAVA

Rastko je bio najmlađi sin velikog župana Stefana Nemanje, i prvi arhiepiskop autokefalne srpske crkve. Naš je najveći svetitelj, i jedan od najvećih državnika, ako ne i najveći.

Preminuo je u bugarskoj prestonici Trnovu, tokom povratka iz Svete zemlje, na dan Odanija Bogojavljenja, 13. januara 1236. godine. S obzirom da se na taj dan nijedan svetitelj ne proslavlja, Savu slavimo 14. januara po starom kalendaru, dok ga Rusi slave 12. januara. Kralj Vladislav je preneo njegovo telo iz Trnova u Mileševu, naredne godine, a grobnica u koju ga je položio postoji i danas. Kao dan prenosa moštiju ustanovljen je 6. januar, a to je datum kada je njegov kovčeg otvoren. Na grobu u drevnoj bugarskoj prestonici gde je prvobitno počivao neprestano se čitaju molitve i dan danas.

Spaljivanje moštiju Svetog Save na Vračaru 1594. godine. (Foto: Arhiva)

Kult Svetog Save je bio toliko snažan i moćan, da je bio barjak oko koga su se Srbi okupljali u borbi protiv turske okupacije. I to bukvalno. Srpski ustanici u Banatu su njegov lik stavili na svoju zastavu, zbog čega je Sinan Paša 1594. godine naredio da se njegovo telo presene iz Mileševe i spali na Vračaru, a da mu se pepeo razbaca kako naš narod ne bi imao kome više da se moli. Međutim, ruke su nekako sačuvane; desnu je otkupio Nikola Bošković 1688. godine i predao je jezuitima, dok se u Trojici Pljevaljskoj čuva njegova leva ruka.

Srbi nisu prestali da se bore, možda zato što je Savin pepeo vetrovima razbacan svuda gde Srbi žive. Možda je tako postao jači nego ikada, univerzalan, nedokučiv, nedodirljiv i na taj način neuništiv.

KRALJ STEFAN PRVOVENČANI

Bio je srednji sin Stefana Nemanje, i prvi iz ove dinastije koji je formalno krunisan kao kralj. Učvrstio je granice Srbije, učvrstio je vlast dinastije, odredio naslednika i povukao se u manastir, gde je postao Simon. Preminuo je 24. septembra 1228. godine, kada se navodno javio u snu bugarskom caru Borilu i latinskom caru Konstantinopolja Henriku Flandrijskom, koji su sa svojim vojskama prodrli do Niša, nakon čega su odustali i povukli se.

Prsten Svetog Stefana Prvovenčanog. (Foto: Wikipedia Commons/Саша Стефановић)

Isprva je bio sahranjen u zemlji, ali je njegovo telo izvađeno zbog rata 1687. godine i preneto iz Sopoćana u Crnu Reku, a potom 1701. godine u Studenicu, gde se i danas nalazi, i poštuje kao prepodobni Simon monah.

SVETI KRALJ VLADISLAV

Drugi sin Stefana Prvovenčanog, na presto je došao nakon što je plemstvo na saboru smenilo njegovog brata Radoslava. Vladao je deset godina, od 1234. do 1243. Krunisao ga je Sveti Sava. Oko 1225. godine je podigao manastir Mileševu, čija je crkva posvećena Vaznesenju Hristovom. Freska “Beli anđeo”, jedno od najlepših dela srpskog srednjovekovnog slikarstva, nalazi se u njoj. U Mileševi se nalazila i velika škola za obrazovanje sveštenika, monaha i pismenih ljudi iz naroda, a u nju je išao i Mehmed-paša Sokolović, čiji je rođeni stric tu bio iguman, dok ga Turci nisu odveli u janičare.

1990. godine vršeno je arheološko iskopavanje manastirskog groblja i tom su prilikom pronađeni grobovi manastirskih đaka za koje je naknadno utvrđeno da su umrli od tuberkuloze, nakon čega su ponovo sahranjeni u zajedničkoj grobnici uz južni zid crkve. Tom prilikom je pronađen i grob Svetog kralja Vladislava. Mošti su potom predate monasima, i sada se nalaze u ćivotu postavljenom u crkvi.

Mošti Svetog kralja Vladislava. (Foto: svetosavlje.org)

SVETI KRALJ UROŠ I (VELIKI ILI HRAPAVI)

Na isti način na koji je plemstvo smenilo Radoslava i na tron postavilo Vladislava, smenilo je i Vladislava i na tron postavilo Uroša. On je učvrstio srpske granice i srpsku državu, i presudno uticao na razvoj rudarstva u našoj zemlji. Kada je dočekivao svoju novu suprugu Jelenu zasadio je u dolini Ibra jorgovane koji i dalje postoje, ne bi li joj tako iskazao ljubav, pa se ovaj predeo često naziva i Dolina jorgovana.

Srušio ga je sin Stefan Dragutin 1276. godine, i primorao na abdikaciju, nakon što ga je porazio u ratu u kome su mu pomogli Ugari. Uroš se potom povukao u manastir u Humu gde je umro dve godine kasnije. Njegovi posmrtni ostaci su prenešeni i sahranjeni u Sopoćanima, gde su ležali sve do sedamdesetih godina prošlog veka, kada ih je arheološkinja C. Jurišić razbacala, i to bez potrebnog antropološkog pregleda i stručne dokumentacije, tako da on danas nema poznat grob. Zna se da se u manastiru Piva čuva njegova ruka.

BLAŽENA KRALJICA JELENA ANŽUJSKA

Supruga Uroša I Hrapavog, po našoj je tradiciji iz francuske vladarske porodice Anžuj, ali što se tiče istoričara, njeno poreklo je neutvrđeno. Udala se za srpskog kralja oko 1250. godine, a posle njegove smrti se zamonašila u crkvi Svetog Nikole u Skadru. Prva je naša vladarka koja je dizala crkve i manastire u svoje ime; osnovala je i prvu devojačku školu i sirotište pored svog dvora u Brnjacima na izvoru reke Ibar, gde je i umrla 8. marta 1314. godine. Narod ju je za života zvao Sveta Jela.

Manastir Gradac kod Brvenika gde počiva kraljica Jelena Anžujska. (Foto: pravoslavna-srbija.com)

Svečano je sahranjena u Brnjacima; njen sin kralj Milutin je na sahranu došao iz Skoplja, arhiepiskop Sava III iz Peći, a služio je episkop raški Pavle. Tri godine kasnije, 1317, Jelena se navodno javila u viziji jednom monahu u njenoj zadužbini, manastiru Gradac, i zatražila da joj se telo izvadi iz blata i stavi pred posetioce. Njeno telo je bilo netaknuto, a širilo je miomiris. Potom je preneta i sahranjena u desnoj grobnici manastira Gradac, gde je počivala sve do sedamdesetih godina prošlog veka kada je arheološkinja C. Jurišić otvorila i njen grob a kosti razbalaca, baš kao i kosti njenog muža. Grobnica je sada prazna, ali su mošti, barem tako kažu, ipak zakopane negde ispod poda crkve.

SVETI KRALJ STEFAN DRAGUTIN

Dragutin je bio stariji sin kralja Uroša I Hrapavog, koji je živeo kao asketa i spavao u grobu na trnju i kamenu; navodno, nosio je i oštru lanenu košulju sa pojasom od trske koji mu se usecao u kožu. Nakon pada sa konja presto je predao mlađem bratu Milutinu, sa kojim je kasnije ratovao, kada se oporavio, ali je izgubio. Potom je bio kralj u Mačvi i Sremu, na zemlji koju mu je dao ugarski kralj. Kada se zamonašio, uzeo je ime Teoktist.

Sveti kralj Dragutin. (Foto: Wikipedia Commons/PANONIAN)

Umro je 12. marta 1316. godine u Debrcu i prenet je u manastir Đurđevi Stupovi, gde mu se grob nalazio desno od vrata u kapeli koja je postavljena uz severozapadni deo crkve. Njegove su mošti tu ležale sve do 1597. godine, ali se ne zna šta se potom desilo. U Visokim Dečanima se čuvao relikvijar sa njegovom desnom rukom, sve dok krajem 2011. godine nije vraćen u Đurđeve Stupove. Slave ga i Rusi.

Opširnije na Telegraf.rs

* Portal Srbija Vesti preuzima deo vesti i po jednu fotografiju sa sajtova drugih medija, i postavlja link ka izvoru vesti. Portal Srbija Vesti ne snosi odgovornost za sadržaje linkova niti fotografije i video snimke koji su deo linka koji vodi na druge internet stranice. Ukoliko vest sadrži netačne navode, vređa ili krši nečija autorska prava, molimo Vas da nas odmah o tome obavestite na info@srbijavesti.rs kako bi sporni sadržaj bio uklonjen.

Ostavi odgovor

Poštovani čitaoci,
Molimo vas da se pridržavate sledećih pravila za pisanje komentara:

Komentari čitalaca treba da budu u vezi sa temom vesti.
Komentari koji sadrže psovke, uvrede, pretnje i govor mržnje na nacionalnoj, verskoj, rasnoj osnovi ili povodom nečije seksualne opredeljenosti, ili bilo kakav nezakonit sadrzaj, neće biti objavljeni.

Komentari koji sadrže promovisanje i linkove drugih sajtova, neće biti objavljeni.

Mišljenja izneta u komentarima su privatno mišljenje autora komentara i ne predstavljaju stavove redakcije Srbija Vesti.

Komentari u kojima redakciji skrećete pažnju na eventualne propuste u tekstovima, neće biti objavljeni, ali će biti prosleđeni urednicima Srbija Vesti i na tome vam se zahvaljujemo.

Smatra se da ste slanjem komentara potvrdili saglasnost sa gore navedenim pravilima.

Administratorima Srbija Vesti se možete obratiti ovde: web {at} srbijavesti {dot} rs